دکتر محسن صنیعی
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران

در اخبار به نقل از ریاست دانشگاه تهران گفته شده بود که  در تغییرات جدید دانشگاه تهران ، روسای پردیس علوم و پردیس کشاورزی و منابع طبیعی ، با آرای قاطع اعضاء هیات علمی دانشگاه تهران تعیین شده اند.  (خبرگزاری مهر- 30/5/87)

اگر چه در این خبر اشاره ای به نحوه انتخاب و یا انتخابات برگزار شده نشده است ، اما  مرا بر آن داشت مطلبی را که از مدت ها قبل در پی نوشتن آن بودم ، تحت عنوان: " استقلال دانشگاه ها و انتخابی شدن مدیریت ها" شروع به نگارش نمایم.
اصولا آرزوی استقلال دانشگاه ها، آرزویی است که از بدو تاسیس  دانشگاه های جدید در ایران در میان دانشگاهیان اعم از اساتید و دانشجویان وجود داشته است.

«در ایران ازابتدای تاسیس دانشگاه تهران ، شورای دانشگاه محور تصمیم گیری واداره دانشگاه قرارگرفت. استقلال دانشگاه تهران از وزارت فرهنگ وقت در سال 1321 توسط دکترعلی اکبرسیاسی و استقلال مالی آن دراوایل دهه/30 توسط دکتر محمد مصدق تحقق یافت.
تقویت خودگردانی در زمینه های اداری ومالی با تشکیل هیات های امنای دانشگاه ها و مؤسسه های آموزش عالی طی سال های پایانی دهه 30 و دهه 40 ادامه یافت.
بعدازانقلاب اسلامی ، درابتدا وظا ﺌف واختیارات هیاتهای امنا با تصویب شورای انقلاب به هیات سه نفره ای متشکل ازوزیرفرهنگ وآموزش عالی ، رئیس سازمان برنامه و بودجه ودکتر یدالله سحابی محول شد.
پس ازوقفه ای 12 ساله از سال 1370 ، هیات های امنا مجددا طبق قانون تشکیل شدند.  با پیش بینی ایجاد تحول ساختاری درماده 99 برنامه سوم توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی ونیز تصریح در ماده 1 قانون تاسیس وزارت علوم ، تحقیقات وفناوری در 1379، برحفظ و تحکیم آزادی علمی واستقلال دانشگاه ها و مراکز علمی وتحقیقاتی تاکید به عمل آمد»
(آزادی علمی و استقلال دانشگاه ، سایت دکتر معین)

بر اساس سیاست استقلال بیشتر دانشگاه ها ، در طول دوره  دولت اصلاحات،  انتخاب بسیاری از مدیریت ها هم چون مدیریت دانشکده ها ، گروه های آموزشی به صورت انتخابی و توسط اعضاء هیات علمی انجام می گرفت.
بر اساس همین سیاست، انتخاب ریاست دانشگاه ها توسط دانشگاهیان نیز به عنوان یک سیاست اصولی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ، در بعضی از دانشگاه های بزرگ کشور شروع گردید که از جمله می توان به انتخابات ریاست دانشگاه علم و صنعت ، به عنوان اولین ریاست انتخابی دانشگاه ها اشاره کرد.

در دانشگاه شهید چمران نیز بر اساس همین سیاست ، ریاست انتخابی دانشکده ها در بسیاری از دانشکده ها انجام گرفت و با توجه به شناختی که نگارنده دارد، قطعا در صورت تداوم سیاست های دولت اصلاحات ، گسترش مدیریت انتخابی به انتخاب ریاست دانشگاه نیز گسترش پیدا می کرد.

متاسفانه با شروع دولت نهم، و به عنوان اولین حرکت که شاید یک نماد از آن می بود که بنا نیست در این دولت ، به آراء اعضاء هیئات علمی توجه چندانی شود، ریاست انتخابی دانشگاه علم و صنعت به عنوان اولین انتصاب وزیر جدید رقم خورد و به دنبال آن ، تمامی مدیریت های انتخابی اعم از روسای دانشگاه ها و دانشکده ها، به روسای انتصابی تبدیل گردیدند.

سیاست وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در دولت نهم ، عملا موجب بی ثباتی در بسیاری از دانشگاه های کشور گردید به طوری که در طی این سه سال گذشته هر کدام از دانشگاه ها، شاهد تغییرات متعدد ریاست دانشگاه بوده اند.
در دولت نهم ، دانشگاه تهران به عنوان مهم ترین دانشگاه کشور، تاکنون شاهد تغییر دو رییس دانشگاه بوده است. دانشگاه شهید چمران و  بسیاری دیگر از دانشگاه ها نیز از این تغییرات بی نصیب نبوده اند. 

خبر انتخاب روسای پردیس های دانشگاه تهران با آرای اعضای هیات علمی، خبری است که شاید به این معنا باشد که بعضی از دست اندکاران وزارت علوم، تحقیقات و فنآوری به این باور رسیده اند که سیاست های گسترش استقلال دانشگاه ها و مدیریت انتخابی دانشگاه ها، سیاستی مناسب بوده است که می توانست مشارکت بیشتر دانشگاهیان را به همراه داشته باشد.

از این روست که باید  این خبر را به فال نیک گرفت و از مدیران وزارت علوم، تحقیقات و فنآوری و نیز از مدیریت دانشگاه ها خواست که خواست و رای دانشگاهیان را در انتخاب مدیریت دانشگاه، دانشکده ها و گروه های آموزشی دخالت دهند. 
شاید بازگشت به سیاست انتخابی مدیران دانشگاه ها ، بتواند بی ثباتی را که در دانشگاه ها حاکم شده است را به یک ثبات تبدیل نماید و مشارکت بیشتر دانشگاهیان را در اداره دانشگاه به همراه داشته باشد.