پروانه ولوی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز

اعلام حضور میرحسین موسوی نخست وزیر دوران دفاع مقدس به صحنه انتخابات ریاست جمهوری یکماه بعد از ورود آقای خاتمی رئیس جمهور سابق، سبب طرح سوالات مختلف و گوناگونی در ذهن اقشار مردم گردید. مهمترین سوال در مرحله اول این بود که آیا این ورود دوگانه نشان از اختلاف نظر مهم بین این دو بزرگوار در عرصه مدیریت سیاسی کشور بوده یا صرفا یک ناهماهنگی اجرائی ناشی از عدم وجود تشکیلات سیاسی منسجم و با سابقه در کشور میباشد؟ انصراف سریع آقای خاتمی از ادامه حضور در صحنه انتخابات سبب شد که بحث وجود اختلاف نظر عمده بین این دو یزرگوار سریعا خاتمه یابد و گزینه مربوط به ناهماهنگی اجرائی بیشتر قابل قبول باشد.

علیرغم اقدام سریع خاتمی در انصراف و خاتمه دادن به زمزمه های اختلاف و اعلام صریح حمایت از آقای موسوی بعنوان شخصی که میتواند آرمانهای اصلاحات را به پیش ببرد، جنبش مردمی طرفدار ایشان نمیتواند به همان سرعت و سهولت تصمیم گیری آقای خاتمی، نظر خود را تغییر دهد و در این مرحله هنوز ابهامات و سوالات زیادی بر فضای ذهنی آن سایه افکنده که در پارهای از موارد نیز اسباب رنجش خاطر بسیاری شده است.
بسیاری از طرفداران آقای خاتمی قبل از اینکه بخواهند و یا بتوانند به این سوال پاسخ دهند که بعد از خاتمی باید به چه کسی رای دهند، مایلند بدانند که چرا این وضعیت پیش آمد؟  آنان می خواهند که به سوالات و دغدغه های ذهنی آنها پاسخ داده شود تا اگر توانستند پاسخ قانع کننده ای بیابند آنموقع به عبور از خاتمی فکر کنند و گرنه ممکن است با انتخابات وداع زودرس داشته باشند.

سه سوال عمده در ذهن مردم وجود دارد که عبارتند از:
1- چرا زمانیکه آقای خاتمی به حضور آقای موسوی در صحنه انتخابات اصرار داشتند ایشان وارد صحنه انتخابات نشدند؟
2- چرا میرحسین بعد از حضور خاتمی وارد صحنه انتخابات شدند؟ آیا با برنامه های خاتمی مخالف بوده یا ایشان را توانمند نمی دانستند؟
3- چرا موسوی بعد از 20 سال دوری از صحنه سیاست وارد صحنه سیاست شدند؟
البته سوالات دیگری نیز قال طرح است که بدلیل اختصار طرح نمی شوند. در این مجال سعی میشود پاسخهای کوتاه به این سوالات ارائه شود.

پاسخ سوال 1: آقای خاتمی در زمان ورود به صحنه اعلام کردند که چون آقای موسوی به جمعبندی کامل برای حضور خویش در صحنه انتخابات نرسیده اند و با توجه به اینکه فرصت کار برای تبلیغات مناسب رو به کاهش است و فشار زیاد مردمی برای حضور ایشان وجود دارد، در انتخابات حضور می یابند. دیدگاه ایشان نیز این بود که در ادامه کار، یا آقای موسوی می آیند که ایشان براحتی میتوانند ادامه کار را به ایشان بسپارند و یا نخواهند آمد که در اینصورت فرصت کار را از دست ندادند. بهمین خاطر بود که ایشان در بیانیه انصراف اعلام کردند که با درک کامل از عواقب کار جمله "یا من و یا موسوی" را قبلا اعلام کردند.

سوالی که اکنون در ذهن مردم وجود دارد اینست که چرا موسوی در آن موقع به جمعبندی برای حضور خویش نرسیده بود و اساسا منظور از جمعبندی چیست که ایشان نخواستند به درخواست آقای خاتمی در آنزمان پاسخ مثبت بدهند؟ بنظر میرسد که بعد از تشخیص شرایط بحرانی در مدیریت دولتی کشور توسط موسوی، ایشان احساس تکلیف برای حضور در انتخابات نمودند ولی قبل از اینکه اعلام حضور نمایند لازم بود ارزیابی کنند که آیا در صورت ورود به صحنه، مردم از حضور ایشان استقبال خواهند کرد یا خیر؟
زیرا صرف حضور کافی نیست و نکته مهمتر آنست که عکس العمل مردم و قشرهای مختلف در باره این حضور چیست؟ چون اینکار زمان بر می بود و لازمه آن مذاکره با طیف وسیعی از نمایندگان مردم می بود لذا در موقع پیشنهاد خاتمی ایشان هنوز از عکس العمل مردم مطمئن نبودند و نمی توانستند به جمعبندی لازم برسند.

پاسخ سوال 2- همانطور که بارها اعلام  شده اصرار آقای خاتمی به آقای موسوی بدان جهت بود که حضور ایشان بعنوان رئیس جمهور، مانند دوره قبل سبب عکس العملهای غیر منطقی و بدور از انصاف پاره ای از نیروهای ذی نفوذ در کشور خواهد شد و بحران سازیهای مصنوعی دوباره شروع شده که این کار بجز هزینه برای کشور، منفعتی برای هیچکس نخواهد داشت.
دولت بجای صرف انرژی و وقت برای مقابله با مسائل اصلی مردم باید به مقابله با این بحرانهای ساختگی بپردازد. هر چند علیرغم بحران سازیهای ساختگی، بدلیل درک مردم از شرایط این بحرانها، محبوبیت خاتمی در نزد مردم کاهش نمی یافت ولی ایشان با توجه به منافع درازمدت کشور نمیخواست کار به این مرحله برسد.

آقای موسوی نیز با عنایت به این مسئله در پاسخ خود به خاتمی اعلام کردند که "اگر مختصات زمانه ایجاب نمی کرد، برای تداوم این طریق (اصلاحات) کسی را مناسب تر از پایه گذار آن(خاتمی) نمی دانستم" بنابر این دلیل اصلی برای حضور موسوی نه در تقابل با خاتمی بلکه کاهش هزینه های منفی در کشور و افزایش میزان اثربخشی اصلاحات واقعی در صورت پیروزی بوده است. البته ممکن است در نحوه عملکرد و تاکتیک های مدیریت اجرائی نیز بین ایندو تفاوت وجود داشته باشد که این امر طبیعی است.

پاسخ سوال 3: پاسخ این سوال بوضوح در سخنان موسوی آمده است. ایشان احساس کرده که بعد از آمدن دولت فعلی، پایه های مدیریت علمی و عقلانی در بدنه اجرائی کشور یا از بین رفته و یا کاملا متزلزل شده و ادامه این روش ممکن است به اصل نظام خدشه جبران ناپذیر وارد آورد لذا احساس تکلیف برای حضور نمودند.

بنظر میرسدکه در حال حاضر این سوالات برای مردم مطرح و مهم می باشد زیرا از یک طرف سرعت تغییرات بسیار زیاد بوده و از طرف دیگر اطلاع رسانی کامل و روشن با وسعت و دقت لازم صورت گرفته نشده است و مردم بجای اینکه دنبال این باشند که به چه کسی باید رای داد دنبال این هستند که چرا شرایط کنونی پیش آمد.
بنابر این لازم است برای گذار ازمرحله فعلی فرایندهای طی شده بسرعت و با دقت و حوصله بیشتری برای مردم بصورت شفاف و صادقانه توضیح داده شود تا دغدغه ها و ابهامات هر چه سریع تر برطرف شده و مردم با احساس وحدت واقعی و عملی بین اصلاح طلبان با شور و شوق در صحنه انتخابات حاضر شوند.